Karakter nedir, nasıl yazılır?

Karakter bir tarif değil, baskı altında verilen karardır. İstek ile ihtiyaç ayrımı, çelişkinin işlevi, alt metin ve seyircinin bir karakteri neden takip ettiği.

Karakter, senaryonun en çok konuşulan ve en yanlış anlaşılan parçası. Yanlış anlaşılmasının sebebi şu: karakteri bir tarif sanıyoruz. Oysa karakter bir tarif değil, bir davranış örüntüsüdür.

"Otuz beş yaşında, esmer, içine kapanık, babasıyla arası bozuk" — bu bir karakter değil, bir kimlik kartı. Seyirci bunların hiçbirini göremez. Gördüğü tek şey karakterin ne yaptığıdır.

Karakter, baskı altında verilen karardır

Bir insanın kim olduğunu rahat anlarında anlamazsınız. Kaybedeceği bir şey olduğu anda ne seçtiği, kim olduğudur. Bu yüzden karakter yaratmak, aslında seçim durumları yaratmaktır.

Pratik ölçüt: yazdığınız karakteri bir sahnede iki kötü seçenek arasında bırakın. Ne seçeceğini biliyorsanız karakteriniz vardır. Bilmiyorsanız henüz yoktur.

İsteyen ile ihtiyacı olan

Senaryo yazımının en dayanıklı ayrımı bu. Karakterin istediği şey hikâyeyi yürütür; ihtiyacı olan şey hikâyeyi bir şey hakkında yapar.

Güçlü finaller çoğu zaman karakteri istediğiyle ihtiyacı arasında seçmeye zorlar. İkisi aynı şeyse hikâyenin söyleyecek bir şeyi yoktur.

Çelişki olmadan derinlik olmaz

Tutarlı karakter sıkıcıdır. İlgi çeken karakter tutarlı biçimde çelişkili olandır: cesur ama korkak olduğu bir alan var, dürüst ama tek bir konuda yalan söylüyor. Lajos Egri buna karakterin "kemik yapısı" der — fizik, sosyal ve psikolojik katmanlar birbirini zorladığında karakter hareket eder.

Çelişki keyfi olmamalı. "Hem çok nazik hem çok saldırgan" bir tarif değil bir arıza. Ama "kimseye hayır diyemediği için sevdiklerini korumak zorunda kaldığında şiddete başvuran biri" — bu bir karakterdir.

Karakter diyalogla değil, diyaloğun altındakiyle kurulur

İnsanlar söylemek istediklerini nadiren doğrudan söyler. Sahnenin yüzeyinde konuşulan şeyle altında dönen şey farklı olduğunda diyalog yaşamaya başlar.

Burada kimse yemekten bahsetmiyor. Konuşulan şey güven. Alt metin dediğimiz şey bu — ve karakterin kim olduğunu söylediklerinden çok, söylemekten kaçındıklarından anlarız.

Seyirci karakteri neden takip eder?

Sevimlilik şart değil. Sürükleyici karakterlerin çoğu sevimli değildir. Gereken şey ilgidir ve ilgi üç yoldan gelir:

• Yeterlilik — bir şeyi çok iyi yapan insanı izlemek keyiflidir.
• Amaç — bir şeyi çok isteyen insanı merak ederiz.
• Risk — kaybedecek şeyi olan insanı bırakamayız.

Blake Snyder'ın "kediyi kurtar" fikri de aslında bunun bir alt maddesi: kahramanı erken bir anda sevilecek bir şey yaparken göstermek, seyirciyi ona bağlamanın en kısa yolu. Kısa yol olması onu kötü yapmaz; ama tek yol sanmak yapar.

Yan karakterler ana karakterin aynasıdır

İyi yazılmış yan karakterlerin bir işlevi vardır: ana karakterin bir yanını göstermek. Aynı seçimle karşılaşıp farklı karar veren biri, ana karakterin kararını anlamlı kılar. Kendi başına ilginç ama hikâyeye değmeyen yan karakter, ne kadar iyi yazılmış olursa olsun fazlalıktır.

Kontrol listesi

1. Karakterin somut bir isteği var mı, sahnede söylenebilir mi?
2. Bu isteğin önünde bir insan mı duruyor, yoksa soyut bir engel mi?
3. Hikâye boyunca en az bir kez, kaybedeceği bir şey pahasına seçim yapıyor mu?
4. Söyledikleriyle yaptıkları arasında hiç açık var mı?
5. Onu çıkarsanız hikâye çöker mi, yoksa sadece kısalır mı?

İlgili yazılar